Oorspronkelijke tekst (Engels): The Guardian, 21 april 2026
door Aisha Down and Robert Booth
Er is onrust ontstaan door uitspraken van Alex Karp, de CEO van technologiebedrijf Palantir, waarin hij pleit voor militaire dominantie van de Verenigde Staten en voor de ontwikkeling van AI-wapens
Het Amerikaanse spionagetechnologiebedrijf Palantir heeft een manifest gepubliceerd, waarin de voordelen van Amerikaanse macht worden benadrukt en waarin wordt gesuggereerd dat sommige culturen minderwaardig zouden zijn. Parlementsleden reageerden fel en noemden het onder meer ‘een parodie op een RoboCop-film’ en ‘het geklets van een superschurk.’
‘Sommige culturen hebben belangrijke vooruitgang geboekt, terwijl andere minder goed functioneren of zelfs achteruitgaan,’ schreef Palantir in een bericht van 22 punten dat afgelopen weekend op X verscheen en waarin ook werd opgeroepen tot een einde aan de ‘naoorlogse castratie’ van Duitsland en Japan.
Het bericht riep de Verenigde Staten op om de dienstplicht opnieuw in te voeren. Daarbij werd gesteld dat ‘vrije en democratische samenlevingen’ ook ‘harde macht’ nodig hebben om te kunnen zegevieren.
Het voorspelde ook een toekomst die gedomineerd wordt door autonome wapens: ‘De vraag is niet óf er AI-wapens worden ontwikkeld, maar door wie en met welk doel voor ogen. Onze tegenstanders zullen zich niet laten tegenhouden door eindeloze, theatrale discussies over de voor- en nadelen van dergelijke technologie. Zij zullen gewoon doorgaan.’
Deze uitspraak is meest recente in een reeks opvallende verklaringen van Palantir en zijn CEO, Alex Karp. Die wekken de indruk dat Karp zichzelf niet alleen ziet als leider van een softwarebedrijf, maar ook als iemand met belangrijke ideeën over de toekomst van de beschaving.
Dit leidde tot kritiek van diverse parlementsleden, die zeiden dat dit nieuwe vragen oproept over de contracten die het Verenigd Koninkrijk heeft gesloten met Palantir. Het bedrijf heeft in Groot-Brittannië voor meer dan 500 miljoen pond aan opdrachten binnengehaald, waaronder een contract van 330 miljoen pond met de NHS (Nationale Gezondheidsdienst), en overeenkomsten met de politie en het Ministerie van Defensie. Deze overeenkomsten staan steeds vaker ter discussie.
Volgens Martin Wrigley, parlementslid voor de Liberaal-Democraten en lid van de commissie voor wetenschap en technologie van het Lagerhuis, is het manifest van Palantir ‘ofwel een parodie op een RoboCop-film, ofwel een verontrustende, narcistische tirade van een arrogante organisatie.’ Hij doelde daarmee op passages waarin onder meer AI-gestuurde staatssurveillance en nationale dienstplicht worden verdedigd.
‘Hoe je het ook bekijkt, dit laat zien dat de bedrijfsfilosofie totaal ongeschikt is voor het werken aan Britse overheidsprojecten waarbij zeer gevoelige persoonlijke gegevens van burgers betrokken zijn.’
Het is niet duidelijk waarom Palantir het manifest heeft gepubliceerd. De inhoud lijkt sterk op de ideeën uit het boek The Technological Republic van Alex Karp, dat vorig jaar verscheen. In dat boek bekritiseert hij wat hij ziet als een wijdverbreide zelfgenoegzaamheid onder ‘ingenieurs en oprichters van techbedrijven.’ Volgens hem richten zij zich te veel op relatief oppervlakkige toepassingen, zoals apps voor het delen van foto’s, in plaats van samen te werken met overheden ‘om de geopolitieke positie van het Westen’ veilig te stellen.
In een interview met CNBC begin maart stelde Karp dat AI de machtsverhoudingen tussen kiezers zou kunnen verschuiven. Volgens hem zou de invloed van ‘hoogopgeleide kiezers – vaak vrouwen die op de Democraten stemmen’ – kunnen afnemen, terwijl praktisch opgeleide kiezers uit de arbeidersklasse, vaker mannen, juist meer invloed zouden krijgen.
Rachael Maskell, parlementslid voor Labour, voormalig medewerker van de NHS en criticus van het contract van 330 miljoen pond dat Palantir kreeg voor het beheer van het gegevensplatform van NHS England, zei tegen The Guardian: ‘Het is behoorlijk verontrustend dat dit wordt gepubliceerd. Als je hieruit probeert op te maken wat Palantir commercieel wil bereiken, lijkt het erop dat het bedrijf zichzelf in het centrum van een technologische defensierevolutie wil plaatsen. Daarmee is het veel meer dan alleen een leverancier van technologische oplossingen; het probeert ook invloed uit te oefenen op beleid, politiek en investeringskeuzes.’
‘Het is tijd dat de regering goed kijkt naar de cultuur en ideologie van Palantir, en onderzoekt hoe ze zo snel mogelijk onder de bestaande contracten uit kan komen.’
Vorige maand meldde The Guardian dat Palantir toegang zou krijgen tot zeer gevoelige Britse financiële toezichtgegevens. Dat gebeurde nadat de Financial Conduct Authority het bedrijf een contract had gegeven om interne inlichtingengegevens te analyseren. Parlementsleden riepen de regering op om deze deal stop te zetten.
In een debat vorige week eisten parlementsleden ook dat de regering het contract met de NHS zou beëindigen.
‘Er is geen gebrek aan bizarre en verontrustende uitspraken van het management van Palantir,’ zei Tim Squirrell, hoofd strategie bij de actiegroep Foxglove.
‘Deze jongste reeks onsamenhangende uitspraken van Alex Karp, die rechtstreeks uit een stripboek lijken te komen, laat zien hoe diep Palantir verankerd is in de alliantie tussen Donald Trump en de grote techbedrijven. Het bedrijf lijkt gefixeerd op Amerikaanse dominantie en is daarmee volstrekt ongeschikt om ook maar in de buurt van onze publieke diensten te komen.’
‘Het “manifest” van Palantir klinkt als het geklets van een superschurk,’ zei Victoria Collins, parlementslid voor de Liberaal-Democraten. ‘Een bedrijf met zulke uitgesproken ideologische standpunten en zo weinig respect voor de democratische rechtsstaat hoort niet betrokken te zijn bij onze publieke diensten.’
Een woordvoerder van Palantir zei: ‘De software van Palantir helpt de werkzaamheden van de NHS uit te breiden, verkort de tijd die nodig is om kanker vast te stellen, zorgt ervoor dat schepen van de Royal Navy langer op zee kunnen blijven en helpt vrouwen en kinderen te beschermen tegen huiselijk geweld.’
‘We zijn er trots op dat deze ondersteuning wordt geleverd door de zeventien procent van ons personeel dat in het Verenigd Koninkrijk werkt – het hoogste aandeel onder de twintig grootste technologiebedrijven ter wereld.’
Vertaling: Menno Grootveld