Oorspronkelijke tekst (Engels): The Guardian, 24 september 2025
door Bernie Sanders
Bernie Sanders is een Amerikaanse senator en een vooraanstaand lid van de senaatscommissie voor Gezondheid, Onderwijs, Arbeid en Pensioenen. Hij vertegenwoordigt de staat Vermont en is de langstzittende onafhankelijke senator in de geschiedenis van het Congres. Zijn boek Our Revolution verscheen in Nederlandse vertaling bij Starfish Books.
Wat we nu zien, is de opkomst van twee Amerika’s: één voor de miljardairsklasse, en één voor alle anderen
Laten we even diep ademhalen en Donald Trump, Jimmy Kimmel, de VN, Charlie Kirk, Gaza, de shutdown van de overheid en al die andere crises waarmee we worden geconfronteerd, voor een moment vergeten.
Laten we het in plaats daarvan hebben over de realiteit waar de door bedrijven gecontroleerde media en het door bedrijven gedomineerde politieke systeem nauwelijks over spreken.
Wat we nu zien, is de opkomst van twee Amerika’s: één voor de miljardairsklasse en één voor alle anderen.
In het ene Amerika worden de allerrijksten nóg rijker en hebben zij het beter dan ooit. Dat Amerika zwemt in onvoorstelbare rijkdom, hebzucht en weelde – zó overdreven dat de Gilded Age er bescheiden bij lijkt.
En dan is er het andere Amerika – waar de meerderheid van de mensen van salarisstrook naar salarisstrook leeft en dagelijks worstelt om te voorzien in de basisbehoeften: voedsel, gezondheidszorg, huisvesting en onderwijs.
De eenvoudige waarheid is dat nog nooit in onze geschiedenis zo weinig mensen zoveel rijkdom en macht bezaten, terwijl zovelen in economische wanhoop leven.
In het eerste Amerika bezit één man – Elon Musk, de rijkste man ter wereld met een vermogen van ruim 480 miljard dollar – meer rijkdom dan de onderste 52 procent van alle Amerikaanse huishoudens samen. Nadat hij 290 miljoen dollar had uitgegeven om Trump terug in het Witte Huis te krijgen, werd Musk sinds de verkiezingsdag ruim 180 miljard dollar rijker. Dat is een behoorlijk goed rendement op zijn investering.
Maar blijkbaar is dat voor Musk nog niet genoeg. Om hem als CEO ‘gemotiveerd’ te houden, heeft de raad van bestuur van Tesla voorgesteld hem een salarispakket van één biljoen dollar toe te kennen als hij bepaalde doelen haalt. Eén biljoen dollar.
Jeff Bezos, de op drie na rijkste persoon ter wereld, beschikt over een vermogen van 233 miljard dollar. Hij kan met zijn jacht van 500 miljoen dollar naar Venetië varen voor een bruiloft die naar verluidt 50 miljoen dollar kostte, en zijn vrouw een ring geven van 3 tot 5 miljoen dollar – mede mogelijk gemaakt doordat zijn effectieve belastingtarief naar verluidt slechts 1,1 procent bedraagt.
Mark Zuckerberg, de op twee na rijkste persoon ter wereld, bezit een vermogen van 258 miljard dollar. Hij gaf 110 miljoen dollar uit aan elf huizen in Palo Alto, Californië, om zijn eigen privécomplex te creëren, en nog eens 270 miljoen dollar voor ruim 2300 hectare grond op Hawaï, inclusief een ondergrondse bunker van 5000 vierkante meter. Daarnaast bezit hij drie jachten die samen naar verluidt meer dan 530 miljoen dollar waard zijn.
Larry Ellison, de op één na rijkste persoon ter wereld met een vermogen van 377 miljard dollar, werd onlangs op één dag bijna 100 miljard dollar rijker. Hij bezit een privé-eiland in Hawaï en een vloot straalvliegtuigen, en naar verluidt probeert hij nu grote mediabedrijven zoals Warner Bros en CNN op te kopen.
Alleen al deze vier mannen zijn samen ruim 1,3 biljoen dollar waard. Maar zij zijn niet de enigen: de rijkste 1 procent bezit inmiddels meer vermogen dan de onderste 93 procent van de bevolking.
De rijkste 1 procent leeft in een wereld die totaal losstaat van die van de gewone Amerikanen. Ze reizen niet in overvolle metro’s naar hun werk en staan niet vast in het verkeer op weg naar huis. Ze vliegen met hun eigen privéjets en helikopters, wonen in villa’s verspreid over de hele wereld, sturen hun kinderen naar de duurste privéscholen en gaan op vakantie naar hun eigen eilanden. Voor hun plezier geven sommigen zelfs miljoenen uit om met hun eigen raketten de ruimte in te vliegen.
En dan is er het andere Amerika, waar de overgrote meerderheid van de bevolking leeft. Voor hen is de economie niet alleen kapot, maar zelfs aan het instorten. In dit Amerika liggen de reële weeklonen van de gemiddelde Amerikaanse werknemer vandaag lager dan 52 jaar geleden, ondanks een enorme stijging van de arbeidsproductiviteit.
In dit Amerika kunnen mensen zich geen doktersbezoek veroorloven – áls ze al het geluk hebben een arts te vinden. Ze geven ruim de helft van hun toch al karige inkomen uit aan huur of hypotheek, en de torenhoge kosten van de kinderopvang of de studie van hun kinderen zijn onbetaalbaar. Zelfs basisproducten als groenten, fruit en ander gezond voedsel liggen voor velen buiten bereik.
Iedereen heeft recht op gezondheidszorg. Toch zijn er vandaag de dag ruim 85 miljoen Amerikanen die niet of onvoldoende verzekerd zijn – en dat aantal zal door Trumps zogenoemde Big, Beautiful Bill met minstens 15 miljoen toenemen.
Iedereen heeft recht op huisvesting. Toch zijn er vandaag de dag bijna 800.000 Amerikanen dakloos, terwijl meer dan 20 miljoen huishoudens ruim de helft van hun beperkte inkomen kwijt zijn aan huur of hypotheek. Sinds 2000 is de gemiddelde huurprijs ruimschoots verdubbeld en bedraagt de gemiddelde huizenprijs inmiddels meer dan 435.000 dollar.
Iedereen heeft recht op goed onderwijs. Toch is ons kinderopvangsysteem gebrekkig en onbetaalbaar. Veel openbare scholen zijn vervallen, leraren worden onderbetaald en ondergewaardeerd, en Amerikaanse leerlingen lopen achter op hun internationale leeftijdsgenoten op het gebied van wiskunde, natuurwetenschappen en lezen. Voor miljoenen mensen is een universitaire opleiding onbetaalbaar, terwijl beroepsscholen er niet in slagen de werknemers op te leiden die de samenleving dringend nodig heeft.
Iedereen heeft recht op een zeker pensioen. Toch heeft bijna de helft van de oudere werknemers geen enkel pensioenspaargeld, zodat ze niet weten hoe ze ooit met respect en waardigheid met pensioen kunnen gaan. Ondertussen moet 22 procent van de senioren zien rond te komen van een inkomen van minder dan 15.000 dollar per jaar.
Genoeg is genoeg.
Zoals Louis Brandeis, rechter van het Hooggerechtshof, in 1933 zei: ‘We kunnen in dit land óf democratie hebben, óf enorme rijkdom die geconcentreerd is in de handen van een kleine groep. Maar we kunnen niet allebei tegelijk hebben.’
Die waarschuwing is vandaag de dag nog relevanter.
Op dit beslissende moment in de Amerikaanse geschiedenis moeten we een regering en economie opbouwen die voor iedereen werkt. Doen we dat niet, dan glijden we verder af naar een oligarchie, waarin de miljardairsklasse onze regering, economie en toekomst in handen heeft.
Aan mijn mede-Amerikanen wil ik het volgende zeggen: ik weet dat het dagelijks leven zwaar kan zijn, maar we mogen de wanhoop niet de overhand laten krijgen. Als we ons niet laten verdelen door Trump en zijn oligarchische bondgenoten, kunnen we het tij keren en samen een andere koers inslaan.
De keuze is duidelijk. Laten we samen opkomen voor democratie en rechtvaardigheid.
Vertaling: Menno Grootveld